Met gezamenlijke acties meer duurzame energie op land mogelijk

16-12-2022 1165 keer bekeken

Het Bestuurlijk overleg Klimaat & Energie vroeg aan Greetje Bos om de randvoorwaarden te onderzoeken waaronder het mogelijk is meer dan 35 TWh te verzilveren. In het advies ‘Bouwen aan de brug, terwijl we eroverheen lopen’ beschrijft zij hiervoor de randvoorwaarden.

Dertig energieregio’s in Nederland maakten ambitieuze afspraken over het grootschalig opwekken van duurzame elektriciteit op land. Dat deden zij in Regionale Energiestrategieën (RES). Met het gezamenlijke bod van 55 TWh overschrijden de ambities de doelstelling uit het Klimaatakkoord van minimaal 35 TWh in 2030. Door de snel groeiende vraag naar duurzame elektriciteit is op alle fronten extra inzet nodig. Daarom vroeg het Bestuurlijk overleg Klimaat & Energie aan mevrouw Greetje Bos: ‘onderzoek de randvoorwaarden waaronder het mogelijk is meer dan 35 TWh te verzilveren’.

Het advies: geen nieuwe landelijke doelstelling, wel vijf randvoorwaarden

De afspraken in de RES’en zijn democratisch gelegitimeerd door gemeenteraden, provinciale staten en algemene besturen van waterschappen. Een nieuwe landelijke doelstelling is voor het uitvoeren van de RES’en niet nodig én niet wenselijk. Gesprekken over een nieuwe doelstelling, zeker als randvoorwaarden en daarmee haalbaarheid niet afdoende geregeld zijn, kosten tijd en energie die beter besteed kan worden. Namelijk in het realiseren van de randvoorwaarden en daarmee het uitvoeren van de RES’en. Dat is niet zonder uitdagingen. Het vraagt van betrokken overheden en netbeheerders om gezamenlijk flink de schouders eronder te zetten. Uit alle gesprekken die Greetje Bos voerde en uit werksessies en onderzoek kwamen de volgende vijf randvoorwaarden voor het realiseren van meer dan 35 TWh, die vrijwel alle betrokken partijen onderschrijven.

Omgaan met netcongestie

Netcongestie is blijvend. Stuur als Rijk, decentrale overheden en netbeheerders erop dat hernieuwbare opwek het energienet zo min mogelijk belast. Doe dat door het net zo slim mogelijk te gebruiken en versterken, ook vanuit het oogpunt van maatschappelijke kosten. Stimuleer meer flexibele, intelligente en lokale energiesystemen die minder afhankelijk zijn van het energienet. Reserveer tijdig ruimte voor duurzame elektriciteit bij ontwikkelingen als wonen of bedrijvigheid. Gebruik kennis van de RES-regio’s en netbeheerders bij het plannen van de uitbreiding van netinfrastructuur.

Elkaar houden aan gemaakte afspraken

Bij (nieuwe) bestuurders en volksvertegenwoordigers is soms sprake van een terugtrekkende beweging. Dat vraagt om informatie en uitleg over wat er in de vorige bestuursperiode is gedaan, afgesproken en besloten in de eigen regio. En een duidelijke boodschap van het Rijk over wat er nodig is en waarom. Ook is het nodig dat bestuurders elkaar onderling aanspreken op en helpen bij het naleven van de gemaakte afspraken.

Investeer in begrip en acceptatie en verdeel lasten en lusten

Het helpt als het Rijk voortdurend een consistente boodschap afgeeft over de noodzaak van het opwekken van duurzame elektriciteit op land, los van politieke ontwikkelingen. Een verhaal waarop andere overheden kunnen aanhaken. De uitvoering moet eerlijk en rechtvaardig zijn met aandacht voor lasten en lusten met name voor mensen in de zoekgebieden. Dat betekent eerlijke informatie, ruimte voor lokaal eigendom en fatsoenlijke compensatie voor degenen die rechtstreeks schade lijden.

Faciliteer investeringsbereidheid en maak daarmee lange termijn sturing mogelijk

Het Rijk heeft begrenzing gezet op de subsidie “Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++)” voor projecten boven de 35 TWh. Dit tast de investeringszekerheid aan. Er is duidelijkheid nodig over de toekomst van deze subsidie. Naast investeringszekerheid, biedt dat de overheid de mogelijkheid om te blijven sturen op belangrijke aspecten voor de opwek van duurzame elektriciteit op land, zoals netcapaciteit.

Integraal samenwerken voor een goede en versnelde ruimtelijke inpassing

Werk als overheden (Rijk, provincies, regio’s, gemeenten) continu samen aan de goede ruimtelijke inpassing van opgaven als wonen, stikstof, industrie en natuur. Met oog voor de energie die nodig is voor deze opgaven in de komende decennia. Maak energie een integraal onderdeel van de ruimtelijke puzzel als noodzakelijke voorwaarde voor een goed economisch vestigingsklimaat en een aantrekkelijke woon- en leefomgeving. En gebruik de samenwerking om capaciteit effectief in te zetten en procedures te versnellen.

De titel van het advies ‘Bouwen aan de brug, terwijl we eroverheen lopen’ staat symbool voor wat er in de energieregio’s gebeurt en wat er nog te doen staat. In deze onzekere tijden kan het belang bijna niet groter zijn om aan de slag te gaan met alle noodzakelijke acties voor het realiseren van de randvoorwaarden en daarmee het uitvoeren van de RES’en. Daarin heeft iedereen een rol: van overheden, netbeheerders en bedrijven tot maatschappelijke organisaties en inwoners. Greetje Bos geeft aan dat ze op grond van haar gesprekken het volste vertrouwen heeft dat partijen samen de handschoen kunnen en willen oppakken om te doen wat nodig is.

Rapport

Lees het rapport: Bouwen aan de brug, terwijl we er overheen lopen , Randvoorwaarden om de afspraken uit het RES-bod met elkaar te verzilveren

 

Achtergrond
Meer informatie via Nicky Struijker Boudier, n.boudier@npres.nl of 06-15062601

Greetje Bos

Mevrouw Greetje Bos is voormalig bestuurlijk trekker van energieregio West-Brabant en wethouder Breda. Zij is nu raadsheer bij het Gerechtshof in Den Bosch.

Zij sprak voor haar advies met bestuurders en vertegenwoordigers van overheden, koepels, maatschappelijke organisaties en netbeheerders om hun ideeën, zorgen en wensen op te halen over hoe de ambities van de 30 energieregio’s verzilverd kunnen worden. Ook zijn de randvoorwaarden verdiept in werksessies met partijen die een rol hebben in die randvoorwaarden. Zij heeft de maatschappelijke blik op het realiseren van de ambities van de energieregio’s meegewogen door een participatieve waarde evaluatie onder de inwoners van Nederland. De economische effecten ervan worden verkend in een MKBA.

Het Bestuurlijk overleg Klimaat & Energie is opdrachtgever. Aan dit overleg nemen deel: ministers Jetten en de Jonge en de portefeuillehouders van de koepels van VNG, IPO en Unie van Waterschappen. De netbeheerders schuiven aan voor dit onderwerp.

Het Nationaal Programma RES faciliteerde het traject om tot het advies te komen.

 

Cookie-instellingen
Cookie-instellingen sluiten

Cookie-instellingen

Deze website maakt gebruik van cookies. Lees meer over cookies in onze cookieverklaring.


Deze cookies verzamelen nooit persoonsgegevens en zijn noodzakelijk voor het functioneren van de website.

Deze cookies verzamelen gegevens zodat we inzicht krijgen in het gebruik en deze website verder kunnen verbeteren.

Deze cookies zijn van aanbieders van externe content op deze website. Denk aan film, marketing- en/of tracking cookies.