De energietransitie heeft directe invloed op onze leefomgeving. Zonne- en windenergie zijn onmisbaar om klimaatverandering tegen te gaan, maar vragen ook ruimte. Ruimte die tegelijk nodig is voor woningen, bedrijven, natuur en infrastructuur. Duurzame energie gaat niet alleen over waar, maar ook over hoe het in de omgeving past. Het gaat ook om de vraag of de energie beschikbaar is op het moment en de plek waar deze nodig is.
Hoe vind je die ruimte, en wat betekent dat voor bouw- en verduurzamingsprojecten? Deze explainer legt uit waarom duurzame energie meer ruimte vraagt dan het oude energiesysteem, en hoe gemeenten en beleidsmakers daar slim mee omgaan.
Van beleid naar uitvoering
Energie
Wind & zon op land
Snelle antwoorden
Contactpersonen
De praktijk
Energie raakt alle onderdelen van de leefomgeving. Keuzes voor opwek en infrastructuur hangen samen met natuur, water en bodem, landschap, cultuurhistorie en participatie. Een integrale benadering van deze thema’s is van belang voor de ruimtelijke kwaliteit en draagvlak.
De energietransitie vraagt om slimme keuzes in onze leefomgeving. Door energie vroeg mee te nemen in beleid en projecten sluiten ruimtelijke keuzes beter op elkaar aan. NP RES ondersteunt regio’s en gemeenten bij de stap van beleid naar uitvoering.
De Omgevingswet is het juridisch kader voor de energietransitie. Omgevingsvisies van Rijk, provincies en gemeenten bepalen de koers voor de leefomgeving. De RES verbindt deze visies regionaal en vertaalt ze naar uitvoerbare keuzes.
De kenmerken van een gebied zijn vaak bepalend voor hoe en hoeveel duurzame energie kan worden ontwikkeld. Zo kun je gebieden afbakenen op basis van bijvoorbeeld functies, zoals bedrijventerreinen, eigendom van de gronden, of cultuurhistorische waarde van het gebied.
De RES bevat regionale afspraken over de energietransitie, maar heeft zelf geen directe juridische werking. Om afspraken juridisch te laten doorwerken, moeten deze worden opgenomen in instrumenten van de Omgevingswet.
Dat kan bijvoorbeeld via een omgevingsvisie, programma, omgevingsplan of projectbesluit. Welke instrumenten het meest geschikt zijn, hangt af van de fase van het project en de gewenste mate van juridische binding.
Zo worden regionale ambities stap voor stap vertaald naar concrete besluiten en projecten.
Het omgevingsplan bevat de gemeentelijke regels voor activiteiten in de fysieke leefomgeving. Gemeenten kunnen hierin vastleggen waar bepaalde energievoorzieningen mogelijk zijn en welke voorwaarden daarbij gelden.
Het omgevingsplan speelt daarom een belangrijke rol bij de ruimtelijke inpassing van energieprojecten en de juridische borging van keuzes uit de RES.
De omgevingsvisie bevat de langetermijnvisie van een overheid op de fysieke leefomgeving. De RES bevat regionale afspraken over de energietransitie.
Gemeenten, provincies en waterschappen kunnen de uitkomsten van de RES verwerken in hun omgevingsvisies. Zo worden energieopgaven in samenhang bekeken met andere opgaven, zoals woningbouw, mobiliteit, natuur en klimaatadaptatie.
Een milieueffectrapport (MER) brengt de gevolgen van een project voor de leefomgeving in beeld voordat een besluit wordt genomen.
Of een MER nodig is, hangt af van het type project, de omvang van de ontwikkeling en de mogelijke milieugevolgen. Voor sommige projecten geldt een directe MER-plicht, terwijl voor andere projecten eerst een MER-beoordeling wordt uitgevoerd.
Een tijdige beoordeling helpt om milieueffecten vroeg in beeld te brengen en besluitvorming zorgvuldig voor te bereiden.
De Omgevingswet stimuleert een integrale benadering van de fysieke leefomgeving. Dat betekent dat energie, woningbouw, mobiliteit, klimaatadaptatie en natuur zoveel mogelijk in samenhang worden bekeken.
Door energievoorzieningen en energie-infrastructuur al vroeg mee te nemen in gebiedsontwikkeling kunnen toekomstige knelpunten worden voorkomen en ontstaat meer ruimte voor slimme, toekomstbestendige oplossingen.
De RES kan daarbij helpen om regionale ambities te verbinden met lokale gebiedsontwikkelingen.
Actueel
Werkwijze
Energiesysteem
Leefomgeving
Participatie
Communicatie
Wij helpen je graag verder!
Schrijf je in voor de nieuwsbrief
Deze website maakt gebruik van cookies. Lees meer over cookies in onze cookieverklaring.
Deze cookies verzamelen nooit persoonsgegevens en zijn noodzakelijk voor het functioneren van de website.
Deze cookies verzamelen gegevens zodat we inzicht krijgen in het gebruik en deze website verder kunnen verbeteren.
Deze cookies worden gebruikt om statistieken te meten over het gebruik van de website (bijvoorbeeld via Google Analytics, Siteimprove of Matomo) en voor externe videodiensten zoals YouTube of Vimeo. Hiervoor maken wij gebruik van diensten van derde partijen. Deze cookies worden alleen geplaatst na jouw toestemming.
Jouw keuze aanpassen? Dat kan op elk moment via de cookie-instellingen in de footer.